C. Iulius Caesar, De Bello Gallico 5.41
The siege pauses for a parley at the wall. The passage covers what the Nervian leaders say to Cicero, the same case Ambiorix had made to Titurius, and the answer Cicero gives on behalf of the Roman people.
Tier 1
ducēs prīncipēsque Nerviōrum ad Cicerōnem vēnērunt. anteā cum Cicerōne locūtī erant et amīcī fuerant. nunc dīxērunt: "cum Cicerōne loquī volumus."
Cicerō eīs potestātem dedit. tum Nerviī haec dīxērunt: "omnis Gallia in armīs est. Germānī Rhēnum trānsiērunt. hostēs castra Caesaris et castra reliquōrum lēgātōrum oppugnant. Sabīnus mortuus est. ecce Ambiorīx! Ambiorīx nōbīscum est. haec vēra sunt.
vōs errātis, Rōmānī. auxilium exspectātis, sed nēmō vōbīs auxilium dabit. nam illī sibi ipsī nōn cōnfīdunt.
sed Cicerōnī et populō Rōmānō inimīcī nōn sumus. ūnam rem petimus: hīberna vestra. hīberna in nostrā terrā in perpetuum manēre nōlumus. discēdite! tūtī discēdere potestis. sine metū in quam partem vultis īre potestis. nēmō vōs impediet."
Cicerō ūnum modo respondit: "populus Rōmānus condiciōnēs ab hoste armātō nōn accipit. pōnite arma! tum ego vōs iuvābō. lēgātōs ad Caesarem mittite! Caesar iūstus est. quae petētis, accipiētis."
Tier 2
tunc ducēs prīncipēsque Nerviōrum, quī aliquem sermōnis aditum causamque amīcitiae cum Cicerōne habēbant, dīxērunt: "cum Cicerōne colloquī volumus."
facta est potestās. tum Nerviī eadem commemorant quae Ambiorīx cum Titūriō ēgerat: "omnis Gallia in armīs est. Germānī Rhēnum trānsiērunt. hīberna Caesaris et reliquōrum lēgātōrum oppugnantur." addunt etiam dē morte Sabīnī et Ambiorīgem ostendunt, ut fidem faciant.
deinde dīcunt: "vōs errātis, sī auxilium ab eīs spērātis quī suīs rēbus diffīdunt. sed in Cicerōnem populumque Rōmānum hōc animō sumus: nihil ā vōbīs petimus nisi hīberna. hoc autem in perpetuum manēre nōlumus.
per nōs licet vōbīs incolumibus ex hībernīs discēdere et sine metū in quāscumque partēs vultis proficīscī."
Cicerō ūnum modo ad haec respondit: "populus Rōmānus condiciōnem ab hoste armātō accipere nōn cōnsuēvit. sī ab armīs discēdere vultis, mē adiūtōre ūtiminī et lēgātōs ad Caesarem mittite. Caesar iūstus est: quae petētis, accipiētis."
Tier 3
tunc ducēs prīncipēsque Nerviōrum, quī aliquem sermōnis aditum causamque amīcitiae cum Cicerōne habēbant, colloquī sēsē velle dīcunt.
factā potestāte, [Nerviī] eadem commemorant quae Ambiorīx cum Titūriō [Sabīnō] ēgerat: omnem Galliam esse in armīs; Germānōs trānsīsse Rhēnum; hīberna Caesaris reliquōrumque oppugnārī. addunt etiam dē morte Sabīnī et Ambiorīgem ostentant fideī faciendae causā.
errāre eōs dīcunt, sī quicquam praesidī ab eīs spērent quī suīs rēbus diffīdant; sēsē tamen hōc esse in Cicerōnem populumque Rōmānum animō ut nihil nisi hīberna recūsent atque hanc cōnsuētūdinem inveterāscere nōlint.
licēre illīs incolumibus per sē ex hībernīs discēdere et in quāscumque partēs velint sine metū proficīscī.
Cicerō ad haec ūnum modo respondit: nōn esse cōnsuētūdinem populī Rōmānī accipere ab hoste armātō condiciōnem: sī ab armīs discēdere velint, sē adiūtōre ūtantur lēgātōsque ad Caesarem mittant; spērāre [eōs] prō eius iūstitiā, quae petierint, impetrātūrōs esse.
Tier 4 - Liber Ipse
tunc ducēs prīncipēsque Nerviōrum quī aliquem sermōnis aditum causamque amīcitiae cum Cicerōne habēbant colloquī sēsē velle dīcunt. factā potestāte eadem quae Ambiorīx cum Titūriō ēgerat commemorant: omnem esse in armīs Galliam; Germānōs Rhēnum trānsīsse; Caesaris reliquōrumque hīberna oppugnārī. addunt etiam dē Sabīnī morte; Ambiorīgem ostentant fideī faciendae causā. errāre eōs dīcunt, sī quicquam ab eīs praesidī spērent, quī suīs rēbus diffīdant; sēsē tamen hōc esse in Cicerōnem populumque Rōmānum animō ut nihil nisi hīberna recūsent atque hanc inveterāscere cōnsuētūdinem nōlint: licēre illīs incolumibus per sē ex hībernīs discēdere et quāscumque in partēs velint sine metū proficīscī. Cicerō ad haec ūnum modo respondit: nōn esse cōnsuētūdinem populī Rōmānī accipere ab hoste armātō condiciōnem: sī ab armīs discēdere velint, sē adiūtōre ūtantur lēgātōsque ad Caesarem mittant; spērāre prō eius iūstitiā, quae petierint, impetrātūrōs.
