C. Iulius Caesar, De Bello Gallico 5.40
The siege of the winter camp is under way and Cicero is cut off from Caesar. The passage covers the attempt to get word out, the night work on the defenses, and the state of the garrison over the following days.
Tier 1
Cicerō litterās ad Caesarem mittere temptāvit. nūntiīs dīxit: "hās litterās ad Caesarem ferte! magna praemia vōbīs dabō." sed hostēs omnēs viās obsidēbant. nūntiōs cēpērunt. litterae ad Caesarem nōn pervēnērunt.
Rōmānī tōtā nocte labōrāvērunt. māteriam habēbant, quam anteā comportāverant. centum et vīgintī turrēs ūnā nocte fēcērunt. hoc incrēdibile erat.
posterō diē hostēs plūrēs cōpiās coēgērunt et castra oppugnāvērunt. fossam complēvērunt. nostrī mīlitēs fortiter restitērunt, sīcut prīdiē. idem reliquīs diēbus fīēbat.
noctū nēmō dormiēbat. omnēs labōrābant. aegrī quoque et vulnerātī labōrābant. mīlitēs multās sudēs et magnum numerum pīlōrum parāvērunt. turrēs altiōrēs fēcērunt. ita omnia ad proximum diem parāta erant.
Cicerō ipse aeger erat, sed nē nocte quidem dormiēbat. tandem mīlitēs ad eum cucurrērunt et clāmāvērunt: "dormī, Cicerō! tibi parce!" tum Cicerō sibi pepercit.
Tier 2
Cicerō litterās ad Caesarem mittere temptat et nūntiīs magna praemia prōmittit, sī litterās ad Caesarem ferunt. sed hostēs omnēs viās obsident et nūntiōs intercipiunt.
noctū Rōmānī ex māteriā, quam anteā comportāverant, centum et vīgintī turrēs incrēdibilī celeritāte faciunt. omnia quae operī deesse videntur perficiunt.
posterō diē hostēs multō maiōrēs cōpiās cōgunt et castra oppugnant et fossam complent. nostrī mīlitēs eādem ratiōne hostibus resistunt, quā prīdiē. idem reliquīs diēbus fit.
noctū nēmō labōrem intermittit; nēmō quiēscit, nē aegrī quidem nēve vulnerātī. mīlitēs noctū omnia parant quae ad oppugnātiōnem proximī diēī opus sunt: multās sudēs et magnum numerum pīlōrum mūrālium faciunt, turrēs aedificant, mūrōs turrium altiōrēs faciunt.
Cicerō ipse aeger est, sed nē nocturnum quidem tempus sibi ad quiētem relinquit. tandem mīlitēs ad eum concurrunt et magnīs vōcibus ōrant: "tibi parce!" ita Cicerō tandem sibi parcit.
Tier 3
cōnfestim litterae ab Cicerōne ad Caesarem mittuntur, magnīs prōpositīs praemiīs, sī pertulissent: obsessīs omnibus viīs, missī intercipiuntur.
noctū ex māteriā, quam mūnītiōnis causā comportāverant, turrēs admodum centum XX excitantur incrēdibilī celeritāte; [rēs] quae deesse operī vidēbantur perficiuntur.
hostēs posterō diē, multō maiōribus coāctīs cōpiīs, castra oppugnant, fossam complent. eādem ratiōne, quā prīdiē, ab nostrīs [mīlitibus] resistitur. hōc idem fit reliquīs diēbus deinceps.
nūlla pars nocturnī temporis ad labōrem intermittitur; facultās quiētis datur nōn aegrīs, nōn vulnerātīs. quaecumque ad oppugnātiōnem proximī diēī opus sunt noctū compārantur; multae praeūstae sudēs, magnus numerus mūrālium pīlōrum īnstituitur; turrēs contabulantur, pinnae lōrīcaeque ex crātibus attexuntur.
ipse Cicerō, cum tenuissimā valētūdine esset, nē nocturnum quidem tempus sibi ad quiētem relinquēbat, ut ultrō mīlitum concursū ac vōcibus sibi parcere cōgerētur.
Tier 4 - Liber Ipse
mittuntur ad Caesarem cōnfestim ab Cicerōne litterae magnīs prōpositīs praemiīs, sī pertulissent: obsessīs omnibus viīs missī intercipiuntur. noctū ex māteriā quam mūnītiōnis causā comportāverant, turrēs admodum centum XX excitantur incrēdibilī celeritāte; quae deesse operī vidēbantur perficiuntur. hostēs posterō diē multō maiōribus coāctīs cōpiīs castra oppugnant, fossam complent. eādem ratiōne, quā prīdiē, ab nostrīs resistitur. hōc idem reliquīs deinceps fit diēbus. nūlla pars nocturnī temporis ad labōrem intermittitur; nōn aegrīs, nōn vulnerātīs facultās quiētis datur. quaecumque ad proximī diēī oppugnātiōnem opus sunt noctū compārantur; multae praeūstae sudēs, magnus mūrālium pīlōrum numerus īnstituitur; turrēs contabulantur, pinnae lōrīcaeque ex crātibus attexuntur. ipse Cicerō, cum tenuissimā valētūdine esset, nē nocturnum quidem sibi tempus ad quiētem relinquēbat, ut ultrō mīlitum concursū ac vōcibus sibi parcere cōgerētur.
