C. Iulius Caesar, De Bello Gallico 6.19
The ethnography moves from religion to household law and death rites. The subject is the joint property arrangement between husband and wife, the husband's legal power over his household, the procedure followed when a Gallic noble dies, and the character of Gallic funerals.
Tier 1
vir Gallus pecūniam suam numerat. uxor quoque pecūniam ad virum portat. tum vir tantam pecūniam ex suā pecūniā dat. haec pecūnia est commūnis.
sī vir prior mortuus est, uxor omnem pecūniam accipit. sī uxor prior mortua est, vir omnem pecūniam accipit.
vir Gallus magnam potestātem habet: uxōrem et fīliōs interficere potest. ubi pater familiae nōbilis mortuus est, propīnquī eius conveniunt. sī dē morte dubitant, uxōrēs interrogant et tormentīs ūtuntur. sī uxor virum interfēcit, propīnquī eam ignī interficiunt.
fūnera Gallōrum sunt magna et cāra. omnēs rēs quās vir amābat in ignem pōnunt. animālia quoque in ignem pōnunt. ōlim etiam servōs et amīcōs cārōs cremābant; sed nunc hoc nōn iam faciunt.
Tier 2
virī pecūniam suam aestimant. uxōrēs pecūniam dōtis ad virōs afferunt, et virī tantam pecūniam ex bonīs suīs cum dōte commūnicant.
huius omnis pecūniae ūnam ratiōnem habent et frūctūs servant. sī vir prior mortuus est, uxor tōtam utrīusque pecūniam accipit cum frūctibus superiōrum temporum; sī uxor prior mortua est, vir eandem pecūniam accipit.
virī potestātem vītae necisque in uxōrēs habent, sīcut in fīliōs. cum pater familiae, illūstriōre locō nātus, mortuus est, propīnquī eius conveniunt. sī dē morte dubitant, uxōrēs interrogant et tormentīs ūtuntur, sīcut dominī servōs interrogant. sī scelus compertum est, uxōrēs ignī atque omnibus tormentīs interficiunt.
fūnera Gallōrum, prō cultū eōrum, magnifica et sūmptuōsa sunt. omnia quae vīvīs cāra fuērunt in ignem īnferunt, etiam animālia. ōlim quoque servī et clientēs, quōs dominī dīlēxerant, ūnā cremābantur, ubi iūsta fūnera cōnfecta erant; sed hoc paulō ante nostram memoriam factum est.
Tier 3
aestimātiōne factā, virī commūnicant cum dōtibus tantās ex suīs bonīs quantās pecūniās dōtis nōmine ab uxōribus accēpērunt. huius omnis pecūniae ratiō coniūnctim habētur frūctūsque servantur: uter eōrum vītā superārit, ad eum pars utrīusque pervenit cum frūctibus superiōrum temporum.
virī habent vītae necisque potestātem in uxōrēs, sīcutī in līberōs; et cum pater familiae, illūstriōre locō nātus, dēcessit, propīnquī eius conveniunt et, sī rēs dē morte in suspīciōnem vēnit, dē uxōribus in servīlem modum quaestiōnem habent et, sī compertum est, [eās] ignī atque omnibus tormentīs excruciātās interficiunt.
fūnera sunt prō cultū Gallōrum magnifica et sūmptuōsa; omniaque quae arbitrantur vīvīs cordī fuisse in ignem īnferunt, etiam animālia; ac paulō suprā hanc memoriam servī et clientēs, quōs cōnstābat ab eīs dīlēctōs esse, iūstīs fūneribus cōnfectīs ūnā cremābantur.
Tier 4 - Liber Ipse
virī quantās pecūniās ab uxōribus dōtis nōmine accēpērunt tantās ex suīs bonīs aestimātiōne factā cum dōtibus commūnicant. huius omnis pecūniae coniūnctim ratiō habētur frūctūsque servantur: uter eōrum vītā superārit, ad eum pars utrīusque cum frūctibus superiōrum temporum pervenit. virī in uxōrēs, sīcutī in līberōs, vītae necisque habent potestātem; et cum pater familiae illūstriōre locō nātus dēcessit, eius propīnquī conveniunt et, dē morte sī rēs in suspīciōnem vēnit, dē uxōribus in servīlem modum quaestiōnem habent et, sī compertum est, ignī atque omnibus tormentīs excruciātās interficiunt. fūnera sunt prō cultū Gallōrum magnifica et sūmptuōsa; omniaque quae vīvīs cordī fuisse arbitrantur in ignem īnferunt, etiam animālia: ac paulō suprā hanc memoriam servī et clientēs quōs ab eīs dīlēctōs esse cōnstābat iūstīs fūneribus cōnfectīs ūnā cremābantur.
