C. Iulius Caesar, De Bello Gallico 4.32
Some days on, with no sign of trouble, the Seventh Legion is out of camp foraging for grain and Caesar is in camp with the guard cohorts. The passage covers the report brought to him and the fighting in the grainfields.
Tier 1
Caesar ūnam legiōnem mīsit. haec legiō septima appellābātur. mīlitēs frūmentum ex agrīs capere dēbēbant. nūllum perīculum vidēbātur: pars Britannōrum in agrīs manēbat, pars in castra veniēbat.
subitō mīlitēs quī portās castrōrum custōdiēbant Caesarī nūntiāvērunt: multum pulverem vidēmus. ibi legiō nostra iter fēcit.
Caesar statim timēbat: barbarī novum cōnsilium cēpērunt. itaque mīlitibus imperāvit: mēcum venīte! aliī portās custōdīte! reliquī arma capite et statim mē sequiminī!
Caesar paulum ā castrīs prōcessit. tum hostēs vīdit. hostēs nostrōs mīlitēs premēbant. mīlitēs magnō labōre impetum sustinēbant. omnēs in ūnum locum coāctī erant. tēla ex omnibus partibus veniēbant.
Britannī enim hoc intellēxerant: Rōmānī frūmentum ex omnibus aliīs partibus iam cēperant. ūna pars sōla reliqua erat. itaque sīc putābant: Rōmānī hūc venient. noctū igitur in silvīs latuērunt.
Rōmānī arma dēposuerant et frūmentum capiēbant. subitō Britannī impetum fēcērunt. paucōs Rōmānōs interfēcērunt. reliquōs perturbāvērunt. Britannī quoque equitēs et currūs bellī circum eōs dūxērunt.
Tier 2
Caesar ūnam legiōnem, quae septima appellābātur, mīsit ut frūmentum caperet. nūlla suspīciō bellī erat, quod pars Britannōrum in agrīs remanēbat, pars in castra ventitābat. subitō mīlitēs quī prō portīs castrōrum in statiōne erant Caesarī nūntiāvērunt: plūs pulveris quam solēbat in eā parte vidēmus, in quam partem legiō iter fēcit.
Caesar statim suspicābātur: barbarī novum cōnsilium cēpērunt. itaque cohortēs quae in statiōnibus erant iussit sēcum in eam partem proficīscī. iussit quoque duās aliās cohortēs in statiōnem succēdere et reliquās armārī et statim sē subsequī.
paulō longius ā castrīs prōcessit et vīdit: hostēs nostrōs mīlitēs premēbant, et nostrī magnō labōre impetum sustinēbant. legiō in ūnum locum coācta erat, et tēla ex omnibus partibus veniēbant.
nam Rōmānī frūmentum ex omnibus reliquīs partibus iam cēperant; ūna pars sōla reliqua erat. itaque hostēs sīc suspicātī sunt: Rōmānī hūc venient. noctū igitur in silvīs latuērunt. tum Rōmānī arma dēposuērunt et frūmentum capiēbant. subitō hostēs impetum fēcērunt, paucōs interfēcērunt, reliquōs perturbāvērunt, et eōs equitātū atque essedīs circumdedērunt.
Tier 3
dum ea geruntur, legiōne ūnā ex cōnsuētūdine frūmentātum missā, quae appellābātur septima, neque ūllā suspīciōne bellī ad id tempus interpositā, cum pars hominum remanēret in agrīs, pars etiam ventitāret in castra, eī quī erant in statiōne prō portīs castrōrum nūntiāvērunt Caesarī pulverem māiōrem quam cōnsuētūdō ferret vidērī in eā parte, in quam partem legiō iter fēcisset.
Caesar, id quod erat suspicātus, aliquid novī cōnsilī ā barbarīs initum [esse], iussit cohortēs quae in statiōnibus erant sēcum in eam partem proficīscī, duās ex reliquīs in statiōnem succēdere, reliquās armārī et cōnfestim sēsē subsequī.
cum paulō longius ā castrīs prōcessisset, [Caesar] animadvertit suōs [mīlitēs] ab hostibus premī atque aegrē sustinēre et, cōnfertā legiōne, tēla ex omnibus partibus conicī.
nam quod, omnī frūmentō ex reliquīs partibus dēmessō, pars ūna erat reliqua, hostēs, suspicātī nostrōs [mīlitēs] hūc ventūrōs esse, noctū in silvīs dēlituerant; tum dispersōs, dēpositīs armīs in metendō occupātōs, subitō adortī, paucīs interfectīs reliquōs incertīs ōrdinibus perturbāverant, simul equitātū atque essedīs circumdederant.
Tier 4 - Liber Ipse
dum ea geruntur, legiōne ex cōnsuētūdine ūnā frūmentātum missā quae appellābātur septima, neque ūllā ad id tempus bellī suspīciōne interpositā, cum pars hominum in agrīs remanēret, pars etiam in castra ventitāret, eī quī prō portīs castrōrum in statiōne erant Caesarī nūntiāvērunt pulverem māiōrem quam cōnsuētūdō ferret in eā parte vidērī quam in partem legiō iter fēcisset. Caesar id quod erat suspicātus, aliquid novī ā barbarīs initum cōnsilī, cohortēs quae in statiōnibus erant sēcum in eam partem proficīscī, ex reliquīs duās in statiōnem succēdere, reliquās armārī et cōnfestim sēsē subsequī iussit. cum paulō longius ā castrīs prōcessisset, suōs ab hostibus premī atque aegrē sustinēre et cōnfertā legiōne ex omnibus partibus tēla conicī animadvertit. nam quod omnī ex reliquīs partibus dēmessō frūmentō pars ūna erat reliqua, suspicātī hostēs hūc nostrōs esse ventūrōs noctū in silvīs dēlituerant; tum dispersōs dēpositīs armīs in metendō occupātōs subitō adortī, paucīs interfectīs reliquōs incertīs ōrdinibus perturbāverant, simul equitātū atque essedīs circumdederant.
