C. Iulius Caesar, De Bello Gallico 1.3
Preparations for the Helvetian departure, and the diplomacy Orgetorix undertakes beyond his own people. Three new figures enter: Casticus of the Sequani, Dumnorix of the Aedui, and his brother Diviciacus.
Tier 1
hae rēs Helvētiōs mōvērunt. auctōritās quoque Orgetorīgis eōs mōvit. itaque Helvētiī omnia parāre cōnstituērunt. equōs et carrōs quam plūrimōs parant. agrōs quoque colunt. in itinere enim frūmentum habēre volunt. cum fīnitimīs cīvitātibus pācem et amīcitiam faciunt.
duo annī satis erant. itaque Helvētiī lēgem faciunt: "tertiō annō ex fīnibus nostrīs exībimus." deinde Helvētiī Orgetorīgem dūcem faciunt, et Orgetorīx ad aliās cīvitātēs iter facit.
Casticus erat Sēquanus. pater Casticī multōs annōs in Sēquanīs regnum tenuerat, et senātus populī Rōmānī eum amīcum appellāverat. Orgetorīx Casticō persuādet: "occupā regnum patris tuī!"
Dumnorīx erat Aeduus, frāter Dīviciācī. eō tempore prīnceps cīvitātis suae erat, et plēbs eum maximē amābat. Orgetorīx quoque Dumnorīgī persuādet: "occupā regnum in cīvitāte tuā!" deinde Orgetorīx eī fīliam suam in mātrimōnium dat.
Orgetorīx Casticō et Dumnorīgī dīcit: "hoc facile est. ego enim mox imperium cīvitātis meae obtinēbō. Helvētiī sunt potentissimī in tōtā Galliā. ego vōbīs regna dabō cum exercitū meō et cum cōpiīs meīs."
hī trēs virī fidem et iūs iūrandum inter sē dant. prīmum regna occupāre volunt. deinde spērant: "trēs potentissimī populī tōtam Galliam tenēbunt."
Tier 2
hae rēs Helvētiōs mōvērunt, et auctōritās Orgetorīgis eōs permōvit. cōnstituērunt omnia comparāre quae ad iter necessāria erant. illī cōnstituērunt iūmentōrum et carrōrum quam maximum numerum coëmere. atque illī cōnstituērunt sēmentēs quam maximās facere ut in itinere satis frūmentī habērent. illī quoque cōnfīrmāvērunt pācem et amīcitiam cum proximīs cīvitātibus.
Helvētiīs duo annī satis esse vidēbantur. itaque profectiōnem in tertium annum lēge cōnfīrmant. Orgetorīx dēligitur quī omnia parāret. is sibi lēgātiōnem suscēpit.
Casticus erat Sēquanus. pater eius multōs annōs regnum in Sēquanīs obtinuerat, et ā senātū populī Rōmānī amīcus appellātus erat. Orgetorīx Casticō persuādet ut regnum patris occupāret.
Dumnorīx erat Aeduus quī eō tempore prīncipātum obtinēbat et maximē acceptus plēbī erat. frāter eius erat Dīviciācus. Orgetorīx etiam Dumnorīgī persuādet ut regnum occupāret, et Dumnorīgī fīliam suam in mātrimōnium dat.
Orgetorīx illīs dīcit: "facile est hoc perficere, quod ego mox imperium cīvitātis meae obtinēbō. Helvētiī sunt potentissimī in tōtā Galliā. ego vōbīs regna cum exercitū meō et cum cōpiīs meīs cōnciliābō."
haec ōrātiō omnēs virōs permōvit. dant fidem et iūs iūrandum inter sē. prīmum regna occupāre volunt; deinde spērant: "trēs potentissimī populī tōtam Galliam tenēbunt."
Tier 3
adductī hīs rēbus et permōtī auctōritāte Orgetorīgis, [Helvētiī] cōnstituērunt comparāre ea quae pertinērent ad proficīscendum, [cōnstituērunt] coëmere quam maximum numerum iūmentōrum et carrōrum, [cōnstituērunt] facere quam maximās sēmentēs ut in itinere cōpia frūmentī suppeteret, [cōnstituērunt] cōnfīrmāre pācem et amīcitiam cum proximīs cīvitātibus.
dūxērunt biennium esse satis sibi ad cōnficiendās eās rēs: cōnfīrmant profectiōnem in tertium annum lēge. Orgetorīx dēligitur ad cōnficiendās eās rēs.
is [Orgetorīx] suscēpit lēgātiōnem ad cīvitātēs. in eō itinere persuādet Casticō Sēquanō, fīliō Catamantāloedis, cuius pater obtinuerat regnum in Sēquanīs multōs annōs et appellātus erat amīcus ā senātū populī Rōmānī, ut occupāret regnum in cīvitāte suā, quod pater habuerat ante;
itemque [Orgetorīx] persuādet Dumnorīgī Aeduō, frātrī Dīviciācī, quī eō tempore obtinēbat prīncipātum in cīvitāte atque acceptus erat plēbī maximē, ut cōnārētur idem, et dat eī fīliam suam in mātrimōnium.
[Orgetorīx] probat illīs esse perfacile factū cōnāta perficere, proptereā quod ipse obtentūrus esset imperium suae cīvitātis: [dīxit] nōn esse dubium quīn Helvētiī possent plūrimum tōtīus Galliae; [Orgetorīx] cōnfīrmat sē suīs cōpiīs suōque exercitū conciliātūrum esse regna illīs.
hāc ōrātiōne adductī, dant fidem et iūs iūrandum inter sē, et, regnō occupātō, spērant sēsē posse potīrī tōtīus Galliae per trēs potentissimōs ac firmissimōs populōs.
Tier 4 - Liber Ipse
hīs rēbus adductī et auctōritāte Orgetorīgis permōtī, cōnstituērunt ea quae ad proficīscendum pertinērent comparāre, iūmentōrum et carrōrum quam maximum numerum coëmere, sēmentēs quam maximās facere ut in itinere cōpia frūmentī suppeteret, cum proximīs cīvitātibus pācem et amīcitiam cōnfīrmāre. ad eās rēs cōnficiendās biennium sibi satis esse dūxērunt: in tertium annum profectiōnem lēge cōnfīrmant. ad eās rēs cōnficiendās Orgetorīx dēligitur. is sibi lēgātiōnem ad cīvitātēs suscēpit. in eō itinere persuādet Casticō, Catamantāloedis fīliō Sēquanō, cuius pater regnum in Sēquanīs multōs annōs obtinuerat et ā senātū populī Rōmānī amīcus appellātus erat, ut regnum in cīvitāte suā occupāret, quod pater ante habuerat; itemque Dumnorīgī Aeduō frātrī Dīviciācī, quī eō tempore prīncipātum in cīvitāte obtinēbat ac maximē plēbī acceptus erat, ut idem cōnārētur persuādet, eīque fīliam suam in mātrimōnium dat. perfacile factū esse illīs probat cōnāta perficere, proptereā quod ipse suae cīvitātis imperium obtentūrus esset: nōn esse dubium quīn tōtīus Galliae plūrimum Helvētiī possent; sē suīs cōpiīs suōque exercitū illīs regna conciliātūrum cōnfīrmat. hāc ōrātiōne adductī inter sē fidem et iūs iūrandum dant, et regnō occupātō per trēs potentissimōs ac fīrmissimōs populōs tōtīus Galliae sēsē potīrī posse spērant.
