Rōmulus urbem novam condiderat, sed in urbe erant paucae fēminae. fīnitimī fīliās suās Rōmānīs dare nōlēbant, quod Rōmānōs pauperēs et perīculōsōs esse putābant. Rōmānī igitur familiās facere nōn poterant, et Rōmulus rēx cōnsilium cēpit.

rēx Sabīnōs, quī in collibus prope Rōmam habitābant, ad lūdōs magnōs, quī in honōrem deī Cōnsī agēbantur, invītāvit. Sabīnī laetī vēnērunt cum uxōribus et fīliābus, quod nūllum perīculum timēbant. sed inter lūdōs Rōmulus manum sustulit et signum dedit. subitō Rōmānī iuvenēs puellās Sabīnās rapuērunt. patrēs arma nōn habēbant et fīliās suās dēfendere nōn poterant; itaque īrātī et trīstēs ex urbe fūgērunt.

tum Rōmulus ad puellās territās vēnit et: "vōs nōn ancillae eritis," inquit, "sed uxōrēs et mātrēs cīvium Rōmānōrum. urbs vestra erit." puellae lentē novam vītam accēpērunt.

Sabīnī tamen bellum parābant. prīmum Acrōn, rēx Caenīnae, contrā Rōmānōs vēnit, sed Rōmulus eum in proeliō interfēcit. deinde Tatius, rēx Sabīnōrum, magnum exercitum ad urbem dūxit. Tarpēia, fīlia ducis quī arcem Rōmānam tenēbat, aurum Sabīnōrum cupiēbat; itaque nocte portās aperuit. sed Sabīnī, ubi in arcem intrāvērunt, aurum nōn dedērunt: scūta sua in puellam iēcērunt. illud saxum Rōmānī posteā "Saxum Tarpēium" vocābant.

posterō diē Rōmānī et Sabīnī in campō pugnābant. subitō fēminae Sabīnae inter duōs exercitūs cucurrērunt. quaedam parvōs līberōs in manibus tenēbant et virīs ostendēbant. "hīc sunt patrēs nostrī," clāmāvērunt, "illīc sunt marītī nostrī. sī vōs pugnātis, aut patrēs aut marītōs āmittēmus. nōs hoc bellum ferre nōn possumus. sī pāx vōbīs nōn placet, nōs prīmās interficite: sine patribus aut sine marītīs vīvere nōn cupimus."

virī, ubi haec verba audīvērunt, arma dēposuērunt. Rōmānī Sabīnīque pācem fēcērunt et ūnus populus factus est. multī Sabīnī Rōmam migrāvērunt et in colle Capitōlīnō habitāvērunt. Tatius cum Rōmulō quīnque annōs regnāvit; post mortem Tatiī Rōmulus sōlus regnābat.